Back to Top

nu opgeven

 
 

"Meer bewoners betrekken bij het uitdaagrecht"


 

Er moet meer aandacht komen om brede groepen uit de samenleving te betrekken bij het Uitdaagrecht, aldus hoogleraar Marcel Boogers van de Universiteit Twente. Nu zijn het vooral mensen “met veel tijd”, meent hij.

Boogers ziet voordelen voor brede groepen uit de samenleving bij het Uitdaagrecht en  bij inwonersparticipatie: “Een belangrijk effect is dat inwoners beter gaan snappen hoe het openbaar bestuur werkt. Ze gaan beter begrijpen hoe de diverse belangen afgewogen moeten worden, doordat ze er rechtstreeks bij betrokken raken.” Boogers komt aan het woord in het TV programma 1Vandaag van 21 november 2022 over uitdaagrecht-initiatieven in Deventer en Aalsmeer.  Kijk hier naar de reportage van 1Vandaag.

nu opgeven

 
 

 Najaar: Community

of Practice Uitdaagrecht


 

Het Kennisnetwerk start in november 2022 met een Community of Practice. Met collega's de mogelijkheden onderzoeken rond participatie/uitdaagrecht. Bij de energietransitie, de Omgevingswet, etc. Het CoP is een initiatief van het Kennisnetwerk samen met de VNG en het ministerie van Binnenlandse Zaken.
In meerdere, korte digitale sessies onderzoek je samen met collega's concrete vragen uit de praktijk. Zodat je zelf weer verder kunt, maar ook om te leren van en met je collega's. Naast de digitale bijeenkomsten van het CoP is er individuele coaching mogelijk, onder begeleiding van professionele adviseurs. Meer informatie:
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

nu opgeven

 
 

Stikstof: komen boeren e.a.
verder met uitdaagrecht?


 

Het uitdaagrecht is een kans om samen met boeren, bewoners e.a. de stikstofcrisis aan te pakken in hun gebied. De mogelijkheden van deze gebiedsgerichte aanpak staan in dit artikel in het blad Binnenlands Bestuur.

nu opgeven

 
 

Kabinet: uitdaagrecht
opnemen in wet


 

Het Kabinet stelt voor om het uitdaagrecht op te nemen in de Gemeentewet, Provinciewet en Waterschapswet. Gemeenten, provincies en waterschappen kunnen dan bewoners, maatschappelijke organisaties e.a. meer kansen zelf invulling te geven aan hun leefomgeving. Hiermee geeft het Kabinet uitvoering aan het regeerakkoord.

 

nu opgeven

 
 

Minister Bruins-Slot wil 
vernieuwing met uitdaagrecht


 

Minister van Binnenlandse Zaken, Hanke Bruins-Slot, ziet het uitdaagrecht als een van de mogelijkheden om de relatie tussen bestuur en samenleving te vernieuwen. “Vernieuwing is nodig omdat onze samenleving verandert”, stelt zij. Er is een toenemende behoefte bij bewoners om betrokken te worden bij maatschappelijke keuzes. Daarom gaat de minister de mogelijkheden voor burgerparticipatie en burgerinitiatieven stimuleren, bijvoorbeeld via het uitdaagrecht. Dit schrijft Bruins-Slot in de Hoofdlijnenbrief aan de Tweede Kamer, met de belangrijkste keuzes voor het binnenlands bestuur.

 

nu opgeven

 
 

Friesland: verder met uitdaagrecht-initiatief
voor landbouw en natuur 

 

Alle inwoners van Friesland kunnen natuur gaan beheren: agrariërs, particulieren, lokale initiatieven en natuurorganisaties.
Provinciale Staten van Friesland zijn op 23 maart akkoord gegaan met het vervolg van het uitdaagrecht-initiatief Natuer mei de Mienskip (NmdM - Natuur met de samenleving). NmdM is een samenwerking van o.a. landbouw- en natuurorganisaties samen met de provincie om sneller honderden hectares natuur aan te leggen. NmdM is de grootste “uitdaging” in Nederland.

Het besluit van PS is de uitkomst van de pilot-periode 2019 - 2021. Het Kennisnetwerk heeft onderzocht of de vernieuwende aanpak kansrijk is (zie de samenvattende sheet en het evaluatierapport). Uit de evaluatie komt naar voren dat de aanpak kansen heeft, maar in de praktijk verder uitgewerkt moet worden. Het onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met Wageningen University & Research, de Unie van Waterschappen en het ministerie van Binnenlandse Zaken.

 

nu opgeven

 
 

Ondersteuning gemeenten

bij het Uitdaagrecht 


 

Het Kennisnetwerk Uitdaagrecht begeleidt gemeenten bij de invoering van het uitdaagrecht.. Gemeenten kunnen zich hiervoor aanmelden. Het eindresultaat is een praktische aanpak-op-maat voor iedere gemeente voor het uitdaagrecht.  Dit sluit nauw aan op nieuwe regelgeving rond participatie, zoals de nieuwe participatieverordening.

Zo heeft een werkgroep van raadsleden van de gemeente Westervoort de aanpak voor het uitdaagrecht ingevuld. En in de gemeente Velsen zijn raadsleden en inwoners samen aan de slag gegaan.

Meer informatie voor geïnteresseerde gemeenten: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

 

 

nu opgeven

 


Uitdaagrecht: meer betrokkenheid in Velsen

 


“Als overheid kun je meer overlaten aan inwoners die echt verantwoordelijkheid willen nemen voor overheidstaken als beheer openbare ruimte of buurthuis. Ik vind het belangrijk dat je als overheid moet durven loslaten, dat we openstaan voor andere partijen die taken beter, effectiever en wellicht goedkoper kunnen doen.”
Wethouder Bram Diepstraten van Velsen is content met de uitkomsten van de werkgroep over het uitdaagrecht. Een gezamenlijke werkgroep van bewoners, raadsleden en ambtenaren. “Uitdaagrecht is eigenlijk de ultieme vorm van participatie. En het is natuurlijk niks zonder de bijdrage van bewoners en organisaties. Daarom zijn we op het juiste moment ermee begonnen omdat je zo met de initiatiefnemers een mooi kader kunt opstellen.”

 

 

 

nu opgeven

 

Alphen a/d Rijn: bewoners 
dagen uit bij uitvoering 

aardgasvrije wijken

 

Lokale initiatieven en bewoners kunnen de uitvoering van aardgasvrije wijken overnemen van de gemeente. Via het uitdaagrecht krijgen zij de kans om zelf in te vullen hoe hun wijk van het aardgas afgaat. Dat staat in de Transitievisie Warmte van de gemeente Alphen aan den Rijn.

Bewonersinitiatieven krijgen het geld en deskundige ondersteuning om hun plannen voor aardgasvrij te gaan uitwerken. Zo worden bewoners samenwerkingspartner bij de energietransitie en krijgen zij meer zeggenschap over hun eigen leefomgeving.

(foto: Alphen aan den Rijn)

nu opgeven

 

Gemeenteraad Westervoort vult zelf het uitdaagrecht in

 

Raadsleden van Westervoort zijn samen met inwoners aan de slag gegaan met het uitdaagrecht. Een unieke aanpak voor Nederland. "We zijn écht het gesprek aangegaan." Lees hier het interview met raadslid Ben Schulte.

 

 

nu opgeven

 
 

VNG: verordening voor uitdaagrecht / participatie


De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft in 2021 aan alle gemeenten een voorbeeld verordening toegestuurd om uitdaagrecht en participatie te regelen. De VNG wil gemeenten hiermee inspireren en een goede basis leggen onder o.a. het uitdaagrecht.

Gemeenten kunnen het uitdaagrecht op twee manieren verankeren. De eerste manier is een beleidsnotitie vaststellen, waarin staat hoe een uitdaging kan worden ingediend, voor welke beleidsterreinen, etc. 

De tweede manier is de huidige inspraakverordening verbreden tot een participatieverordening. De VNG heeft hiervoor voorbeeld teksten gemaakt.

 

nu opgeven

 
 

Rotterdam en Aalsmeer:

heldere informatie over

het Uitdaagrecht 


De gemeenten Aalsmeer en Rotterdam hebben heldere informatie op hun website over de toepassing van het Uitdaagrecht: hoe dien je een verzoek in, hoe krijg je nadere informatie en wat is de procedure voor de besluitvorming. Dat is de uitkomst van een vergelijking van gemeenten door de deelnemers tijdens het Leeratelier Participatie en Uitdaagrecht. 

Raadsleden, wethouders en ambtenaren van 8 gemeenten gingen in het Leeratelier aan de slag met o.a. de nieuwe participatieverordening, met participatie bij de Omgevingswet en met het Uitdaagrecht.

Een goede communicatie met de samenleving is nodig om bewoners de gelegenheid te geven hun inbreng te leveren. De basis is heldere en toegankelijke informatie op de websites van overheden. De websites van Aalsmeer en Rotterdam geven deze informatie over het Uitdaagrecht en nodigen uit om van dit recht gebruik te maken, aldus de deelnemers.

 

nu opgeven

 
 

Energietransitie: Uitdaagrecht

is kans voor initiatiefnemers

 

Het Uitdaagrecht kan een rol spelen bij de energietransitie. Energiecoöperaties en andere bewonersinitiatieven krijgen invloed om zo zelf vorm te geven aan deze transitie. Het maatschappelijke draagvlak wordt daarmee vergroot. Voorbeelden waar het Uitdaagrecht al is toegepast: bewoners maken zelf hun plan voor de verduurzaming van hun wijk of dorp. Of zij nemen het energieloket over van de gemeente.

In de notitie "Uitdaagrecht en de energietransitie" staat praktische informatie en ook concrete voorbeelden van energieinitiatieven die al aan de slag zijn dankzij het Uitdaagrecht.

De notitie is de uitkomst van het "Leeratelier Uitdaagrecht en de energietransitie". Gemeenten, provincies, energieinitiatieven en het Rijk namen deel dat werd georganiseerd door het Kennisnetwerk Uitdaagrecht.
(illustratie: Wageningen duurzaam)

 

 

nu opgeven

 
 

Woningbouw en veilig

verkeer in Zeeuws dorp

 

Meer woon-werk mogelijkheden in het dorp. Alle wegen in het dorp worden woonerven. Meer groen rond het dorp en werken aan duurzame energie.

Inwoners van een Zeeuws dorp hebben hun eigen dorpsplan gemaakt: “Sirjansland, een dorp van mogelijkheden in 2040”.
Normaal maakt de gemeente zelf de dorpsvisies, met inspraak van bewoners. In Sirjansland zijn de bewoners zelf aan de slag gegaan dankzij het Uitdaagrecht. “We hebben de concepten van de dorpsvisie steeds huis-aan-huis verspreid en zo input opgehaald voor de dorpsvisie”, aldus bewoner Jacqueline Kok.

De bewoners willen kleinschalige en gevarieerde locaties voor woningbouw, bijvoorbeeld in het oude schoolgebouw. Bij de energietransitie introduceren de bewoners de “zonneladder” voor Sirjansland: eerst daken en gevels volleggen met zonnepanelen en pas daarna kijken naar eventuele zonneparken in het landelijk gebied. De gemeenteraad besluit in de zomer over de toekomstvisie van de bewoners van het dorp.

Sirjansland heeft al eerder gebruik gemaakt van het Uitdaagrecht om de openbare ruimte in het dorp te verbeteren. (foto: PZC)

 

nu opgeven

 


NOS filmt initiatieven

voor het Uitdaagrecht

 

De NOS heeft een grote reportage gemaakt over het Uitdaagrecht. Nieuwslezer Winfried Baijens van de NOS benaderde het Kennisnetwerk om deze achtergrondreportage te maken. Samen met initiatieven uit ons netwerk zijn we aan de slag gegaan en in de film van tien minuten komen diverse challenges aan bod. De NOS reportage is hier te zien. 

 

 

nu opgeven

 
 

Jan Terlouw: Met Uitdaagrecht geef je burgers vertrouwen

“Door het Uitdaagrecht krijgt een gemeentebestuur de mogelijkheid om burgers hun zin te geven als ze zeggen iets beter te kunnen dan de overheid. Ze menen het plantsoen beter te kunnen onderhouden. Ze kunnen het sportveld beter beheren. ‘Oké,’ kan het gemeentebestuur zeggen, ‘Laat maar zien. We geven je de financiële middelen.”

Dit schrijft Jan Terlouw in het essay “Overheid, vertrouw de burger!”. Hierin gaat de schrijver en oud politicus uitgebreid in op het Uitdaagrecht.

“Het referendum geeft de burger de mogelijkheid om te zeggen ‘ik weet het beter’, het Uitdaagrecht geeft de mogelijkheid om te zeggen ‘ik kan het beter’. Als burgers een bepaalde taak die de gemeenschap betreft beter kunnen uitvoeren dan de overheid, vertrouw hem ze dan toe. Burgers dagen de overheid uit: wij kunnen dit beter en efficiënter. Je zou het ook een vertrouwensrecht kunnen noemen, waarmee de overheid zegt: ‘ofschoon het onze taak is, vertrouwen we het u, als burger, toe”. Lees verder.

 

 

 

nu opgeven

 
 

Uitdaagrecht kansrijk in

het landelijk gebied

 

Het Uitdaagrecht is een kansrijk participatie instrument voor agrariërs, bewoners en natuurorganisaties. Zo kunnen zij zelf vorm geven aan nieuwe ontwikkelingen voor natuur, maar ook bij de transitie van de landbouw.

Dit blijkt uit een inventarisatie met deelnemers van LTO (Land- en Tuinbouworganisatie Nederland), gemeente Duiven, de Noardlike Fryske Wâlden, Plaatselijk Belang Vilsteren, gemeente Westervoort, provincie Friesland, waterschap Fryslân, en de gemeente Tytsjerksteradiel.*

Kansen met het Uitdaagrecht zien de deelnemers in het beheer van watergangen door agrariërs, maar ook het onderhoud van singels is een mogelijkheid. Daarnaast zijn er bewonersinitiatieven kansrijk die zelf invulling geven aan de toekomst van hun dorp: wat willen wij voor een dorp zijn over pakweg 20 jaar?  En hoe vullen wij onze ambitie dan vervolgens zelf in? 

Ook in de veenweidegebieden (Friesland, Noord- en Zuid-Holland, Utrecht) kan het Uitdaagrecht kansen bieden aan agrariërs en bewoners om zelf invulling te geven aan natuur en landschap in combinatie met vormen van landbouw. Zo kunnen agrariërs via het Uitdaagrecht zelf met de gebiedsuitwerkingen voor behoud van het veen aan de slag. Voorwaarde is wel een helder proces voor het aanvragen en beoordelen van een verzoek voor het Uitdaagrecht.  Zoals de agrariërs zeggen: 

"Overheid, maak van het Uitdaagrecht een praktisch en heel toegankelijk instrument. Het moet voor ons makkelijk zijn om na te gaan of wij hiermee aan de slag kunnen. Want wij willen best zelf vorm geven aan het landschap, maar moeten tegelijkertijd ook een bedrijf runnen". 

 

* De organisatie  was in handen van de Vereniging Noardlike Fryske Wâlden en het Kennisnetwerk Uitdaagrecht, i.o.v. het ministerie van BZK en de VNG. 

 

 

nu opgeven

 
 

Daan Roovers: Bereidt het Uitdaagrecht uit!

Bereidt het Uitdaagrecht uit van 'publieke taken’ naar ‘publieke doelstellingen’: burgers moeten ook kunnen uitdagen als een gemeente taken laat liggen. Dat schrijft filosoof en voormalig “Denker  des Vaderlands” Daan Roovers in een essay.

“Met name als er publieke belangen op het spel staan, zoals CO2-reductie of toegang tot de arbeidsmarkt, zouden gemeenten burgers moeten uitdagen om taken die de gemeente níet uitvoert, vervreemd heeft of te lang laat liggen te challengen. Burgers zouden dan, zowel financieel als beleidsmatig, geholpen kunnen worden in het heroveren van de zeggenschap en de uitvoering van deze functies.”

Als het lokale (en landelijke) bestuur openstaat voor verbreding van de agenda van het uitdaagrecht en andere burgerinitiatieven, dan worden wij in de toekomst weer actieve burgers in de stad(staat) in de oorspronkelijke zin, meent Roovers

Het essay heeft Daan Roovers gemaakt op verzoek van Democratie in Actie. Lees verder.

 

 

 

nu opgeven

 
 

Voedselpark Harlingen 
ontworpen door bewoners

 

De aanleg van het nieuwe Baklandpark in Harlingen is in volle gang. De plannen zijn gemaakt door  het bewonersinitiatief Balklandpark. “Wij willen het noordelijk deel van het Balklandpark omvormen naar een waar biodiversum. Met nadruk op natuur, rust, bewustzijn en educatie. We geven
invullling aan biodiversiteit met o.a. een voedselbos, tiny forest, vogelparadijs, insectenvilla’s en houtwallen.”
Lian Fopma is initiatiefnemer van de  uitdaging om het Balklandpark in Harlingen anders in te richten. Zij benaderde het Kennisnetwerk om ondersteuning. Vervolgens heeft zij haar uitdaging ingediend bij de gemeente en steun gekregen van meer dan 250 inwoners.
De bewoners hebben zelf het ontwerp gemaakt en de participatie georganiseerd. Daarvoor heeft de bewonerswerkgroep zelf een aantal deskundigen gezocht en bereid gevonden om met hen samen te werken.

 

 


SUPclean up een schoon R2C initiatief


 
 
SUPclean-up: een schoon R2C initiatief


In Gouda is het schoonmaken van de grachten gechallenged: de grachten worden schoon gehouden door te gaan Suppen met het maatschappelijk initiatief “SUPclean-up”. “De vervuiling was ons een grote doorn in het oog en daar doen wij nu zelf wat aan”, vertelt Janneke Smits. “Wij halen het afval uit het water met onze Sup. En met ons board komen we ook op moeilijk bereikbare plaatsen.
Zo blijven de grachten echt schoon.”  

Het uitdaarecht initiaitef is vier jaar geleden gestart.  

Als er andere Sup-pers in het land zijn die ook hun gemeente willen challengen, helpt zij hen graag verder. Meer weten: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.  

 

foto bewonersuitsnede


 

 

Gemeenteraad & Uitdaagrecht


De gemeenteraad wil bewoners meer ruimte geven om hun leefomgeving zelf in te vullen, bijvoorbeeld met het Uitdaagrecht. Maar hoe pak je dit aan?

Het Kennisnetwerk Uitdaagrecht helpt u hierbij. Met praktische en heldere informatie.
Of met een goede presentatie en discussie met de raad. Op maat gemaakt voor uw gemeente. Met de ervaringen van bewonersinitiatieven zelf.

Meer weten: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of bel 06-51718778.

pijl



Zutphen: actief aan de slag met rechten van bewoners

Inwoners uit Zutphen zijn actief aan de slag met bewonersaansturing en Right to Challenge. Er zijn al diverse challenges ingediend. Voor een ecologisch park.
Maar ook vullen bewoners zlef het duurzaamheidsbeleid in.
Ook de gemeentelijke organisatie is bezig met Right to Challenge en de andere manier van werken om bewoners beter te ondersteunen.

Klik hier voor het filmpje.